RAK PODSTAWNOKOMÓRKOWY

RAK PODSTAWNOKOMÓRKOWY
CA. BASOCELLULARE, BASAL CELL CA. ,
BASALIOMA

1. S. Jabłońska „Choroby skóry”
2. D.K. Hossfeld i wsp. “Podręcznik onkologii klinicznej”

EPIDEMIOLOGIA:

· częstość zachorowań wzrasta z wiekiem

ETIOLOGIA:

·czynniki genetyczne:
- zespół newoidalny basal cell naevus (AD)
®mutacja genu na chr. 9
·czynnikiem wyzwalającym mogą być promienie słoneczne
·BCC rozwija się w skórze uprzednio nie zmienionej (częściej), lub ze stanów przedrakowych

PATOGENEZA:

Wróć1

OBRAZ KLINICZNY:

· najczęściej pojedynczy, ale może być mnogi
· lokalizacja:
- najczęściej rozwija się na twarzy powyżej linii podniebienia (nos, policzki, powieki,
czoło, skroń, warga górna, owłosiona skóra głowy
- nawet przy bardzo rozległych zmianach w oklicy oczodołu nie zajmuje gałki ocznej
- nie zajmuje blon śluzowych
· wzrost jest bardzo powolny
- chory często podaje że zauważył powiększanie się znamienia, lub twór brodawkowaty
krwawiący przy lekkim zadrapaniu

ODMIANY KLINICZNE:

1. Odmiana głęboka:

- ma postać guzkową,łatwo ulega owrzodzeniu,najczęściej na twarzy

· rak podstawnokomórkowy guzkowy (BCC nodosum):

- najczęstsza postać
- początkowo wielkości głowki od szpilki,szarożolte ognisko
- szybko się powiększa przybierając postać guzka niezapalnego otoczonego
perełkowatym wałem
- w obrębie guzka obecne mogą być liczne teleangiektazje i złuszczanie
- łatwo krwawi
· rak podstawnokomórkowy barwnikowy (BCC pigmentosum):
- jest w istocie silnie przebarwioną postacią BCC nodosum
· rak podstawnokomórkowy wrzodziejący (BCC exulcerans):
- powstaje z odmiany guzkowej,która pod wpływem zaburzeń ukrwienia ulega
martwicy w części środkowej
- powsaje owrzodzenie o lekko nacieczonym dnie i lekko wyniosłych, stwardniałych
brzegach o typie perełkowatym
- łatwo krwawi
- ma zdolność do naciekania podścieliska
· wrzód niszczący (ulcus rodens):
- ma cechy rozległego owrzodzenia niszczącego tkanki głębiej położone (mięśnie i kości)
wał jest niekiedy trudno dostrzegalny
· rak podstawnokomórkowy twardzinopodobny (BCC morpheiforme):
- ognisko zbliżone do twardzieli ograniczonej
- barwy baławej,o zwiększonej spoistości
- wyniosłe, ale słabo ograniczone brzegi
- na obwodzie mogą być perełkowate wzniesienia
- zazwyczaj nie ulega rozpadowi
· rak podstawnokomórkowy torbielowaty (BCC cysticum):
- są to małe przeżroczyste guzki
- najczęściej położone na powiekach
· rak podstawnokomórkowy płaski bliznowaciejący (BCC planum cicatricans):
- blizna otoczona wałem o charakterze perełkowatym

2. Odmiana powierzchowna (BCC superficiale):

· zmiany zazwyczaj liczne, rumieniowo-złuszczające, płaskie, dobrze ograniczone,
otoczone lekko wyniosłym wałem o charakterze perełkowatym
· szerzy się bardzo powoli (kilkanaście – kilkadziesiąt lat)
· najczęsciej umiejscowiony na tułowiu

ROZPOZNANIE:

A

RÓŻNICOWANIE:

A

LECZENIE:

· usunięcie chirurgiczne
· zamrożenie ciekłym azotem (kriokoagulacja)
- poprzedzone biopsją sztancową
- tylko w przypadku zmian małych i powierzchownych
- nie w obrębie owłosionej skóry głowy

POWIKŁANIA:

·opisano pojedyncze przypadki przerzutów do okolicznych węzłów chłonnych i narządów
wewnętrznych, zwłaszcza przy umiejscowieniu guzów w okolicy ołosionej skóry głowy

ROKOWANIE:

·przebieg jest bardzo powolny, przerzuty w zasadzie nie występują

·postać ulcus rodens może doprowadzić do dużych zniszczeń